06-01-2026

#028; Verslag:Interview met Midden-Oosten-correspondent Rob Vreeken

Op dinsdag 6 januari was journalist Rob Vreeken te gast bij De Vonk Debat in de Bullekerk in Zaandam De Zaandammer sprak met gespreksleider Martin de Ruiter over zijn correspondentschap sinds 2020 in de Turkse stad Istanbul. Vandaar schrijft hij voor de Volkrant en De Goene Amsterdammer veel over Turkije maar ook over ontwikkelingen in landen als Iran en Israël.

Centraal in het gesprek stond zijn in 2023 verschenen boek Een heidens karwei – Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije. Vreeken vertelde hoe hij vooral door het werk van de Turkse socioloog Volkan Ertit op het spoor gezet was om het beeld dat Turkije onder Erdogan een steeds islamitischer land zou zijn geworden te weerleggen. Hij vertelde een anekdote: ‘Ik liep met Volkan – hij schreef het boek God Is Dying in Turkey as Well – door Aksaray, de stad waar hij werk aan de universiteit. Het is een stad in het meest conservatieve deel van Turkije. En ik zag overal jonge vrouwen zonder hoofddoek, met strakke jeans en naveltruitjes. En Volkan riep steeds: ‘’Waar is de islam dan? Ik zie het niet.’’’

Vreeken: ‘President Erdogan wil uitdragen dat Turkije onder zijn bewind geloviger en conservatiever wordt. Dat er meer hoofddoeken worden gedragen. Dat de Turken zich meer aan de zedelijkheidsregels houden, dat ze meer bidden en meer naar de moskee gaan. Het tegendeel is waar. Ook al schafte Erdogan het hoofddoekverbod op de universiteiten af. Het lukt hem niet zoals hij wil om van de jonge mensen een vrome generatie te maken. Turkije wordt steeds seculierder. De Islam is in Turkije op zijn retour. Erdogan heeft van de Ayasofia weer een moskee gemaakt en een nieuw prestigieus gebedshuis op het Taksimplein geopend maar het aantal gelovigen dat daar komt bidden is niet groot. Veel mensen zeggen nog wel in God te geloven maar zeker jongeren trekken zich steeds minder aan van godsdienstige regels.’

Overigens heeft Erdogan nog steeds een grote aanhang. En ook veel invloed op bijvoorbeeld de dominante pers omdat Edogangezinden er de dienst uitmaken. Kritische Turkse journalisten hebben het heel moeilijk, veel van hen zitten vast. Dat geldt ook voor lhbti’ers. Vrouwen die abortus willen moeten veelal naar privéklinieken omdat artsen in de staatsziekenhuizen dat vaak weigeren. Hoewel vrouwen en mannen gelijk zijn voor de Turkse wet heerst er op veel plaatsen, vooral buiten de grote steden, nog een patriarchale cultuur.

Direct na de aanval van Hamas trok Vreeken vanuit Istanbul naar Israël om verslag te doen. Voor zijn menselijke verhalen ontving hij De Tegel, een journalistieke prijs. Het is typerend voor de werkwijze van de Zaandammer. Veel van zijn verhalen komen tot stand door interviews met mensen op straat.

Fotograaf: Sylvia Wijnands