19-12-2025

27#; Verslag: Zijn de jongeren van tegenwoordig conservatiever dan hun grootouders?

Is de jeugd van tegenwoordig conservatiever dan voorgaande generaties? Er verschijnen steeds meer berichten in de (sociale) media dat jongeren de voorkeur geven aan tradities en oude opvattingen. Over die vraag werd dinsdag 4 december tijdens een Vonk Debat-avond gediscussieerd in de Bullekerk in Zaandam.

De gespreksleiders – Besmella (17, leerling Bertrand Russel College) en Guido (53, De Vonk Debat) – hadden een bijzondere vorm gevonden voor deze avond. Geen inleiders op het thema maar acht Zaanse jongeren die reageerden op een stelling door links of rechts op het podium te gaan zitten als ze het wel of niet eens waren met het standpunt en vervolgens graag bereid waren hun keuze toe te lichten. Het leidde tot een levendig debat, dat zelfs even hilarisch werd toen ook de belangstellenden in de zaal gevraagd werd om hun keuze kenbaar te maken door links of rechts in zaal te gaan zitten. Ze deden spontaan mee.

De eerste stelling luidde: De klassiek rolverdeling tussen man en vrouw is de beste.

Reacties van de jongeren:

– Het is niet efficiënt als vrouwen niet volledig mee mogen doen. Dat hebben we juist nodig in onze kenniseconomie. Kijk maar hoeveel vrouwen er op de universiteit werken.

– Er studeren meer vrouwen af dan mannen.

– Ik zou moeite hebben met een andere rol voor mijn vrouw. Een stabiele thuissituatie is heel belangrijk.

– Als er kinderen in het spel zijn, zijn vrouwen de hoofdrolspeler bij het verzorgen van kinderen. Zeker als het om jonge kinderen gaat.

– Iedereen moet zelf kunnen kiezen wat hem of haar beter ligt. Regels moeten niet door je DNA worden bepaald.

– Mooi als er een keuzemogelijkheid is. Ook binnen de religie. Ik ga zelf naar de kerk. Vrouwen moeten ook de kans krijgen om voorganger te worden.

De tweede stelling: Nederland moet zijn grenzen volledig openstellen voor vluchtelingen.

Reacties:

– Iedereen binnenlaten kan niet. Maar lang niet iedereen komt hier ook heen.

– Rotte appels helpen. Als dat niet werkt moet je ze terugsturen. Ze verpesten het voor de rest.

– Vluchtelingen moeten beter verdeeld worden over Europa. Als we dat doen krijgen we in Nederland overigens meer vluchtelingen dan nu het geval is. De problemen van nu hebben we zelf gecreëerd door opvangcentra te sluiten.

– Kun je voorstellen dat mensen hier bang zijn voor migranten uit landen waar andere sociale waarden gelden?

– Volledige openstelling van de grenzen betekent dat er geen enkele controle meer is op wie er binnenkomt.

De derde stelling: Mensen moeten vrij zijn in de keuze voor euthanasie en abortus.

Reacties:

– Ik ben tegen abortus. Het is een levend wezen dat je vermoordt. Het is wel je eigen kind.

– Euthanasie en abortus; het is een keuze over je eigen lichaam.

– Ik zou liever hebben dat iemand leeft dan sterft.

– Ik zie vooral een jongere generatie waar wel heel gemakkelijk wordt gekozen voor abortus.

– Je moet verantwoordelijkheid nemen op het moment van de daad.

– Euthanasie akkoord als er mentaal of fysiek niets meer te repareren valt.

– Als je het niet meer ziet zitten ga dan naar een dokter. Misschien is er nog hulp.

Waar op de eerste twee stellingen het aantal jongeren dat koos voor eens of oneens elkaar niet veel ontliep, kozen bij de laatste stelling verrassend genoeg zeven van de acht voor vrijheid van abortus en euthanasie. De bezoekers in de zaal waren het allemaal eens met deze stelling.

Een van de jongeren was Tobias (23), in het dagelijks leven docent maatschappijleer aan het Compaen VMBO. Hij sprak tussen de stellingen door even met Besmella en vertelde dat hij heel graag met zijn leerlingen praat over wat er allemaal voorbijkomt op sociale media. Tijdens scholierenverkiezingen bij hem op school was de PVV de grootste als scheelde het niet veel met een aantal andere partijen. ‘Je ziet ook geen heel groot verschil met de landelijke verkiezingen. Leerlingen kennen verder weinig politici en stemmen dus op Wilders en Jetten omdat ze die veel voorbij zien komen op TikTok. Ik vind het moeilijk te zeggen of jongeren nu progressiever of conservatiever zijn. Ze worden zeker beïnvloed door sociale media zoals oudere generaties beïnvloed werden en worden door de krant, het Journaal of een boek.’

Uit onderzoek wist Tobias te vertellen – het antwoord op de stelling aan het einde van het devbat – dat de tendens was dat de jongere generatie steeds gemiddeld genomen iets progressiever was dan die daarvoor. Maar sinds de millenials en de GenZ-generatie is dat aan het afvlakken. Het hangt ook af van de waarden waarnaar wordt gevraagd. Op acceptatie van lhbtqia+ en assielzoekers scoren ze wat lager dan vorige generaties. En jongens zijn op hun beurt over het algemeen wat conservatiever dan meisjes.

Fotograaf: Sylvia Wijnands