12-05 2026

#033 Verslag: Maakt internet ons wel aangenamer en socialer?

Wat kan er allemaal met de digitale technologie? Hoe heeft internet onze communicatie en de manier hoe we met elkaar omgaan veranderd? Dat waren vragen tijdens het De Vonk Debat op 12 mei in de Bullekerk.

Filosoof en docent Mark van der Gun schetste in sneltreinvaart de ontwikkeling van het internet. Hij begon zijn verhaal met de registratie van het .nl-domein in april 1986 en de verwachting dat we via de computer, laptop en telefoon veel makkelijker met elkaar zouden gaan communiceren. In 1998 volgden google.com en startpagina.nl en in 2003 de particuliere domeinregistratie.

In 2007 kwam de iPhone en vanaf 2010 kon je er selfies mee maken. Hyves, Facebook en Twitter kwamen op en binnen de kortste keren beheersten de sociale media het internet, aangestuurd door big-tech-partijen die geld verdienen door aandacht van gebruikers via algoritmen zo lang mogelijk vast te houden en te sturen. Het permanent online zijn kan met name bij jongeren leiden tot achteruitgang van de mentale gezondheid.

Yron Romeo van Daalen, een jonge, politiek actieve student, gebruikt internet om zijn politieke opvattingen te verspreiden. ‘De politiek in Den Haag voelt voor veel mensen ver weg. ‘Via Instagram kan ik ideeën door de taal die ik gebruik dichtbij jongeren brengen. Dat merk ik ook aan de reacties. En via internet kan ik veel mensen bereiken. Offline aan een tafel in de kroeg passen maar zeven mensen.’ Hij ziet wel een verschil tussen ouderen en jongeren. Ouderen zijn denk ik online doelgerichter om iets op te zoeken of te leren. Wij jongeren focussen ons veel moeilijker, scrollen maar door om snel een antwoord te vinden en zijn heel snel afgeleid.’

Bas Husslage, bekend van onder meer De Zaanse Uitdaging, heeft zijn bekomst van de sociale media. Hij regeerde op artikelen in lokale media en kreeg daarbij ‘zoveel bagger over zich heen’ dat hij geen zin meer heeft om te reageren. ‘Ik ben erg geschrokken van zoveel haat. Het is ook allemaal anoniem. Als je iemand vis-à-vis spreekt, kun je zien hoe die reageert en pas je misschien ook je reactie aan.’

Het is Yron Romeo opgevallen dat de jongeren in zijn omgeving juist positief reageren op sociale media. ‘Vervelende racistische reacties kreeg ik van oudere mannen toen ik liet weten PvdA-kandidaat te zijn voor de gemeenteraad.’

‘Het is geen incident, al die heftige reacties’, stelt Bert Stavenuiter van Ypsilon en Mentaal.nl. ‘Een moderator – iemand die de discussie in goede banen leidt – zou enorm helpen.’ Mentaal.nl werkt aan ‘digitale dorpspleinen’ waar mensen veilig met elkaar kunnen praten, of waar mensen problemen kunnen bespreken. Daarbij wordt ook gewerkt met een moderator. Bert: ‘Er zijn ook methoden om de identiteit van deelnemers te checken om na te gaan of ze oprecht zijn.’
Voor de Bieb voor de Zaanstreek is internet een gegeven en probeert ze gebruikers veilig op weg te helpen.

Lennart Wijers: Wij geven digitale cursussen, maken mensen wegwijs op internet, wijzen ze op de gevaren. Maar we zijn ook een EHBO, helpen mensen die zich afvragen hoe ze moeten reageren op brieven van bijvoorbeeld de overheid.’ Lennart benadrukt dat de Bieb er niet alleen moet zijn voor senioren die moeite hebben met internet. ‘Jongeren vroeg leren goed met internet om te gaan is zeker zo belangrijk.’

Daarbij werd aangevuld dat het belangrijk is dat we ‘digitale geletterdheid’ ontwikkelen, dat we begrijpen dat platforms een verdienmodel hebben waar andere regels gelden dan die wij hebben om te communiceren met elkaar. En ook dat op sociale media van alles beweerd wordt waarvan je je moet afvragen of dat klopt, laat staan of je dat moet willen volgen.

Mark verklaart zichzelf, ook na zijn inleiding ‘techno-optimistisch’. ‘We kunnen reageren op mensen ver weg. Bijvoorbeeld de Me-Too-beweging kon dankzij internet exploderen. Er komen steeds meer apps die niet ‘geldgedreven’ zijn en waar je privacy wordt gerespecteerd. We zien ook binnen de EU betere initiatieven waardoor we niet langer afhankelijk zijn van de Amerikaanse big-tech-bedrijven.’
Vanuit de zaal werden ook voordelen genoemd. ‘Je kunt heel snel communiceren met mensen.’ en ‘Door internet hebben wij veel meer contact met onze nichtjes in Spanje.’ ‘80 procent van de mensen voelt zich ook meer verbonden via internet’, aldus Mark.